سیستم مدام ریست میشود؛ از پاور است یا مادربرد؟
هیچ چیز به اندازه ریست شدن ناگهانی سیستم کلافهکننده نیست. سیستم روشن میشود، چند ثانیه کار میکند و دوباره ریست میشود. گاهی حتی قبل از بالا آمدن ویندوز این اتفاق میافتد. در برخی موارد هم داخل ویندوز و هنگام اجرای یک برنامه سنگین، سیستم ناگهان خاموش و دوباره روشن میشود.
وقتی سیستم مدام ریست میشود، بسیاری از کاربران فوراً به خراب شدن مادربرد فکر میکنند. اما در واقع، این مشکل میتواند از پاور، رم، دمای پردازنده، اتصال کوتاه یا حتی تنظیمات بایوس باشد. تشخیص درست، فقط با تعویض قطعه ممکن نیست؛ باید مرحلهبهمرحله جلو رفت.
در این راهنما، یک چکلیست عملی ارائه میشود تا بتوانید در زمان کوتاه تشخیص دهید مشکل بیشتر به پاور مربوط است یا مادربرد، و چه زمانی ادامه تست میتواند خطرناک باشد.
ریست در چه مرحلهای اتفاق میافتد؟ (نقطه شروع تشخیص)
وقتی سیستم مدام ریست میشود، اولین سؤال مهم این است:
ریست شدن دقیقاً چه زمانی اتفاق میافتد؟
پاسخ به این سؤال، نصف مسیر عیبیابی را مشخص میکند.
حالت اول: ریست قبل از بالا آمدن ویندوز
اگر سیستم:
چند ثانیه بعد از فشردن دکمه پاور ریست میشود
حتی وارد صفحه بایوس هم نمیشود
یا روی لوگوی مادربرد ریست میشود
احتمال مشکل سختافزاری بیشتر است. در این شرایط معمولاً یکی از موارد زیر مطرح است:
پاور ناپایدار یا ضعیف
اتصال ناقص کابل 8 پین CPU
مشکل در مدار تغذیه مادربرد
اتصال کوتاه داخل کیس
در این سناریو هنوز وارد سیستمعامل نشدهایم، پس احتمال مشکل نرمافزاری بسیار کم است.
حالت دوم: ریست داخل ویندوز یا هنگام اجرای برنامه سنگین
اگر سیستم:
داخل ویندوز ریست میشود
هنگام اجرای بازی یا نرمافزار سنگین خاموش و روشن میشود
تحت فشار CPU یا GPU ریست میشود
در این حالت بیشتر باید به این موارد شک کرد:
پاور ضعیف یا در آستانه خرابی
دمای بالای پردازنده
رم ناپایدار
مشکل درایور یا کرش سیستمی
اینجا هنوز نمیتوان گفت مادربرد خراب است. در واقع، در بیشتر مواردی که سیستم مدام ریست میشود، مشکل از پاور یا دما است نه خود مادربرد.
تست سریع پاور بدون ابزار تخصصی
در بیشتر مواردی که سیستم مدام ریست میشود، اولین متهم اصلی پاور است. پاور ضعیف، ناپایدار یا در حال خرابی میتواند باعث ریست ناگهانی، مخصوصاً زیر فشار، شود. خوشبختانه چند تست ساده وجود دارد که بدون ابزار تخصصی هم قابل انجام است.
۱. بررسی اتصالات اصلی پاور (۲ دقیقه)
ابتدا سیستم را خاموش کرده و کابل برق را جدا کنید. سپس این موارد را بررسی کنید:
کابل 24 پین اصلی مادربرد کاملاً قفل شده باشد.
کابل 4 یا 8 پین CPU در بالای مادربرد محکم متصل باشد.
اگر کارت گرافیک دارید، کابل برق PCIe کامل جا خورده باشد.
اتصال نیمهکامل یکی از شایعترین دلایل ریست شدن ناگهانی سیستم تازه اسمبلشده است.
۲. تست زیر فشار (۳ دقیقه)
اگر ریست داخل ویندوز اتفاق میافتد:
یک برنامه سنگین یا بازی اجرا کنید.
اگر سیستم در لحظه شروع فشار ریست شود، احتمال ناپایداری پاور بالا میرود.
ریست ناگهانی بدون صفحه آبی (Blue Screen) معمولاً بیشتر به پاور مربوط است تا مادربرد.
۳. تست حداقلی مصرف (۵ دقیقه)
برای بررسی ساده:
کارت گرافیک مجزا را موقتاً جدا کنید (اگر پردازنده گرافیک داخلی دارد).
فقط یک ماژول رم نصب کنید.
هاردهای اضافی و تجهیزات جانبی را جدا کنید.
اگر در این حالت سیستم پایدار شد، پاور احتمالاً در تأمین توان کامل سیستم مشکل دارد.
۴. نشانههای هشدار پاور خراب
اگر موارد زیر را مشاهده میکنید، احتمال خرابی پاور جدیتر است:
صدای تقتق یا نویز غیرعادی
بوی خفیف سوختگی
خاموش شدن کامل به جای ریست
روشن نشدن مجدد تا چند دقیقه
در بسیاری از مواردی که سیستم مدام ریست میشود، تعویض پاور مشکل را برطرف میکند. اما اگر با پاور سالم تست شد و مشکل باقی ماند، باید مادربرد و مدار تغذیه آن را بررسی کرد.
بررسی علائم خرابی مادربرد و مدار تغذیه (VRM)
اگر تستهای پاور را انجام دادید و هنوز سیستم مدام ریست میشود، حالا باید احتمال مشکل در مادربرد را بررسی کنیم. البته توجه داشته باشید که خرابی مادربرد نسبت به پاور کمتر اتفاق میافتد، اما وقتی رخ دهد، معمولاً نشانههای مشخصی دارد.
۱. ریست شدن سریع و چرخهای (Boot Loop)
اگر سیستم:
روشن میشود
۲ تا ۵ ثانیه کار میکند
خاموش میشود
و دوباره خودکار روشن میشود
این چرخه تکرار میشود، احتمال مشکل در مدار تغذیه پردازنده (VRM) یا اتصال کوتاه روی برد وجود دارد.
در این شرایط ادامه روشن کردن سیستم توصیه نمیشود، چون ممکن است آسیب گستردهتر شود.
۲. داغ شدن غیرعادی اطراف سوکت CPU
پس از خاموش کردن سیستم:
اطراف سوکت پردازنده را از نظر تغییر رنگ یا بوی سوختگی بررسی کنید.
اگر هیتسینکهای VRM بیش از حد داغ میشوند، ممکن است مدار تغذیه تحت فشار باشد.
ریستهای ناگهانی مخصوصاً هنگام اجرای برنامههای سنگین میتواند نشانه ضعف VRM باشد.
۳. آسیب ظاهری روی برد
موارد زیر را با دقت بررسی کنید:
خازنهای بادکرده یا نشتیدار
تغییر رنگ PCB
سوختگی در اطراف سوکت 24 پین یا 8 پین CPU
پینهای خمشده در سوکت پردازنده
اگر چنین نشانههایی وجود دارد و همزمان سیستم مدام ریست میشود، احتمال خرابی مادربرد بالا است.
۴. ریست شدن حتی با حداقل قطعات
اگر در حالت بوت حداقلی (CPU + یک رم + بدون کارت گرافیک مجزا در صورت امکان) همچنان سیستم ریست میشود، احتمال مشکل مادربرد یا CPU جدیتر میشود.
چه زمانی ادامه تست خطرناک است؟
وقتی بوی سوختگی وجود دارد
وقتی سیستم چند بار پشتسرهم ریست میشود
زمانی که آثار فیزیکی آسیب دیده میشود
وقتی با پاور سالم هم مشکل باقی است
در این شرایط بهتر است سیستم بیشتر روشن نشود تا آسیب گستردهتر نشود یا وضعیت گارانتی تحت تأثیر قرار نگیرد.
جمعبندی تصمیممحور؛ بالاخره پاور است یا مادربرد؟
حالا که مراحل را انجام دادید، بیایید نتیجهگیری را ساده و شفاف کنیم. وقتی سیستم مدام ریست میشود، معمولاً با بررسی چند نشانه میتوان جهت تشخیص را مشخص کرد.
اگر این علائم را دارید، احتمالاً مشکل از پاور است:
ریست شدن هنگام اجرای بازی یا برنامه سنگین
خاموش شدن کامل بدون صفحه آبی
پایدار شدن سیستم بعد از جدا کردن کارت گرافیک یا قطعات اضافی
مشکل پس از اضافه کردن قطعه جدید
پاور قدیمی یا توان پایین نسبت به قطعات سیستم
در این سناریو معمولاً تعویض پاور با یک مدل سالم و استاندارد مشکل را برطرف میکند.
اگر این علائم را دارید، احتمال مادربرد بیشتر است:
ریست شدن چرخهای ۲ تا ۵ ثانیهای (Boot Loop)
ریست حتی در حالت بوت حداقلی
آثار سوختگی یا بادکردگی خازنها
مشکل ادامهدار حتی با پاور سالم
داغ شدن غیرعادی اطراف سوکت CPU
در این شرایط احتمال درگیری مدار تغذیه مادربرد یا اتصال کوتاه روی برد بیشتر است و ادامه تست غیر اصولی توصیه نمیشود.
تصمیم نهایی چه باشد؟
در اغلب مواردی که سیستم مدام ریست میشود، مشکل از پاور یا ناپایداری تغذیه است نه خود مادربرد. به همین دلیل همیشه عیبیابی را از پاور شروع کنید، نه تعویض مادربرد.
اگر:
تست پاور انجام شد
سیستم در حالت حداقلی همچنان ریست شد
نشانههای فیزیکی آسیب وجود دارد
در این مرحله بهتر است سیستم توسط واحد فنی بررسی شود تا از آسیب بیشتر جلوگیری شود.
